KAEDAH INTERAKSI TURĀTH MAZHAB SHĀFIʿĪ DALAM KEPUTUSAN FATWA OLEH JAWATANKUASA PERUNDINGAN HUKUM SYARAK WILAYAH PERSEKUTUAN DAN PENULISAN PANDUAN HUKUM OLEH PEGAWAI JABATAN MUFTI WILAYAH PERSEKUTUAN
Method of Interaction with the Turāth of the Shāfiʿī School in Fatwa Decisions by the Federal Territories Shariah Law Consultative Committee and Legal Guidance Written by Officers of the Federal Territories Mufti Department
DOI:
https://doi.org/10.22452/fiqh.vol23no1.14Keywords:
Fatwa, Heritage (turāth), Shāfiʿī School, Mufti, Federal Territories, IkhtilafAbstract
The Shāfiʿī school has long served as the dominant reference for Islamic law and fatwas in Malaysia, owing to its deep historical roots in the Malay world since the early arrival of Islam. This article examines how the Federal Territories Mufti Department (Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan) engages with the Shāfiʿī turāth in formulating fatwas and legal rulings. Employing a qualitative approach, the study analyses selected fatwas and guidelines issued by JMWP through document and content analysis, supported by relevant scholarly works. The findings reveal that JMWP does not confine itself solely to the muktabar (authoritative) opinions within the Shāfiʿī school. Instead, it adopts a dynamic methodology of tarjīḥ that draws upon the school’s internal diversity, including classical juristic differences and contemporary interpretations. This approach enables JMWP to remain faithful to the Shāfiʿī heritage while ensuring that fatwa decisions address present-day needs and serve the public interest (maṣlaḥah). The study underscores the richness of the Shāfiʿī tradition in providing a range of juristic tools adaptable to evolving contexts. It argues that JMWP’s practice exemplifies a viable model of madhhab-based ijtihād that balances textual fidelity with pragmatic considerations, contributing to ongoing debates on the relevance of Islamic legal schools in the modern Muslim world.
References
Abū Mu’nis, Rā’id Naṣrī. “Ittijāhāt Fuqahāʾ Syāfiʿiyyat fī Taḥdīd Asḥāb al-Wujūh: Dirāsat Usūliyyat Taḥliliyyat. The attitudes of the Shafiʿi scholars on identifying ʿAshab Al-Wujoh’ An Analytical Fundamental Study.” Al-Meezan for Law and Islamic Studies an International Research and Refereed Journal, no. 252 (2018): 3-37.
Aḥmad ʿAlī, Muḥammad Ibrāhīm. “Al-Madhhab ʿInda al-Syāfiʿiyyah.” Majalah Universiti al-Malik ʿAbd al-ʿAzīz 2 (1978): 2-23.
Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1993 (Akta 505), sebagaimana pada 1 Jun 2017. Kuala Lumpur: Pesuruhjaya Penyemak Undang-Undang Malaysia.
Akta Pentadbiran Undang-undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1993 (Akta 505) dan Kaedah-kaedah & Administration of Islamic Law (Federal Territories) Act 1993 (Act 505) and Rules (hingga 25hb November 2013). International Law Book Services, 2013.
Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984 (Akta 303), P.U. (A) 247/2002. Kuala Lumpur: Pesuruhjaya Penyemak Undang-Undang Malaysia.
al-Ahdal, Jamāl al-Dīn Muḥammad ibn ʿAbd al-Raḥmān. ʿUmdat al-Muftī wa al-Mustaftī. Beirut: Dar al-Hawi, (1998)
al-Amīn, Muwāfiqī. Al-Ikhtiyārāt al-Fiqhiyyat li al-Syaikh ʿUbaid Allāh al-Mubarakfūriy Kitab al-Ṣiyām wa al-Iʿtikāf: Jamʾan wa Dirāsatan. Madinah: Universiti Islam Madinah, 1435.
al-Bakrī, Abū Bakr ibn Muḥammad Shaṭṭā. Jawāz al-ʿAmal bi al-Qawl al-Qadīm li al-Imām al-Shāfiʿī fī Ṣiḥḥat al-Jumuʿah bi-Arbaʿah. t.t.p.: t.p., t.t.
al-Bakrī, ʿUthmān bin Muḥammad Syāṭā. Iʿānat al-Ṭālibīn ʿalā Ḥall Alfāz Fatḥ al-Muʿīn. Beirut: Dar al-Fkir, 1997.
al-Būrnū, Muḥammad Ṣidqī ibn Aḥmad ibn Muḥammad. Mawsūʿat al-Qawāʿid al-Fiqhiyyah. Beirut: Muʾassasat al-Risālah, 2003.
al-Haytamī, Aḥmad Ibn Ḥajar. Tuḥfat al-Muḥtāj fi Syarḥ al-Minhāj wa Ḥawāsyī al-Syarawāniy wa al-ʿAbbādiy. Beirut: Dar Ihya’ al- Turāth al-ʿArabi, 1983.
Alias Azhar, Muhammad Azam Hussain, Mohd Zakhiri Md. Nor, dan Mohamad Khairi Othman. "Penyelidikan Fatwa Dalam Kerangka Maqasid Al-Syariah: Satu Tinjauan." Ulum Islamiyyah 20 (2017): 47–65. https://doi.org/10.33102/uij.vol20no0.40.
al-ʿIrāqī, ʿAbd al-Raḥīm bin al-Ḥusayn. Ṭarḥ al-Tathrīb fī Sharḥ al-Taqrīb. Cairo: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī; Muʾassasat al-Tārīkh al-ʿArabī; Dār al-Fikr al-ʿArabī, t.t..
al-Jawziyyah, Muḥammad Ibn Qayyim. Tuḥfat al-Mawdūd bi-Aḥkām al-Mawlūd. Suntingan ʿAbd al-Qādir al-Arnaʾūṭ. Edisi ke-1. Damsyiq: Maktabah Dār al-Bayān, 1971.
al-Khatīb, Sālim Aḥmad. Ikhtiyārāt al-Nawawī allatī Tafarrada biha min al-Madzhab al-Shāfiʿī: Dirāsat Muqāranat. Amman: Dār al-Nūr al-Mubīn, 2016.
al-Majlisī, Muḥammad bin Salīm. Lawāmiʿ al-Durar fī Hatk Astār al-Mukhtaṣar. Nouakchott: Dar al-Ridwan, 2015.
al-Malībārī, Zainuddīn Aḥmad bin ʿAbdul ʿAzīz. Fatḥ al-Muʿīn bi Syarḥ Qurrat al-ʿAin bi Muhimmāt al-Dīn. Beirut: Dar Ibn Hazm, t.t..
al-Nawawī, Muḥyī al-Dīn Yaḥyā bin Sharaf. Al-Majmūʿ Syarḥ al-Muhadhdhab. Beirut: Dar al-Fikr, t.t..
al-Nawawī, Muḥyī al-Dīn Yaḥyā bin Sharaf. Minhāj al-Ṭālibīn wa ʿUmdat al-Muftīn, ed. Iwad Qasim Ahmad Iwad. Beirut: Dar al-Fikr, 2005.
al-Nawawī, Muḥyī al-Dīn Yaḥyā bin Sharaf. Rawḍat al-Ṭālibīn wa-ʿUmdat al-Muftīn. Suntingan Qism al-Taḥqīq wa-al-Taṣḥīḥ fī al-Maktab al-Islāmī di bawah seliaan Zuhayr al-Shāwīsh. Edisi ke-3. Beirut: al-Maktab al-Islāmī, 1991.
al-Nawawī, Yahya bin Syarf. Rawḍat al-Ṭālibīn wa ʿUmdat al-Muftīn. Ed. Zuhair al-Syawisy. Beirut: al-Maktab al-Islami, 1991.
al-Qawāsimī, Akram Yūsuf. Al-Madkhal ilā Madhhab al-Imām al-Syāfiʿī. Amman: Dār al-Nafā’is, 2013.
al-Rāfiʿī, ‘Abdul Karīm bin Muḥammad. Fatḥ al-ʿAzīz bi Syarḥ al-Wajīz. Beirut: Dār al-Fikr, t.t..
al-Ramlī, Shams al-Dīn Muḥammad bin Aḥmad. Nihāyat al-Muḥtāj ilā Syarḥ al-Minhāj. Beirut: Dār al-Fikr, 1984.
al-Samarqandī, ʿAlā’ al-Dīn Muḥammad. Tuḥfat al-Fuqahā’. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 1994.
al-Saqqāf, ʿAlawī ibn Aḥmad ibn ʿAbd al-Raḥmān. Al-Fawāʾid al-Makkiyyah fīmā yaḥtāju ilayhi ṭalabat al-Shāfiʿiyyah. Kuwait: Dār al-Ḍiyāʾ li-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ, 2017.
al-Shirbīnī, Muḥammad al-Khaṭīb. Mughnī al-Muḥtāj ilā Maʿrifat Ma ʿānī Alfāẓ al-Minhāj. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 1994.
al-Subkī, Taqī al-Dīn ʿAlī, Tāj al-Dīn ʿAbd al-Wahhāb al-Subkī. al-Ibhāj fī Sharḥ al-Minhāj: Minhāj al-Wuṣūl ilā ʿIlm al-Uṣūl li al-Qāḍī al-Bayḍāwī. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya, 1995.
al-Thaqafī, ʿAbdul Baṣīr al-Malībārī. Dirāsah Mawsūʿiyyah li Iṣṭilāḥāt al-Syāfiʿiyyah. Amman: Dār al-Nūr al-Mubīn, 2014.
al-Zaylaʿī, ʿUthmān ibn ʿAlī. Tabyīn al-Ḥaqā’iq Sharḥ Kanz al-Daqā’iq wa-Ḥāshiyat al-Shilbī. Kaherah: al-Maṭbaʿah al-Kubrā al-Amīriyyah, 1314.
al-Zuḥaylī, Muḥammad bin Muṣṭafā. Al-Muʿtamad fī al-Fiqh al-Syāfiʿī. Damsyik: Dār al-Qalam, 2011.
al-Zuḥaylī, Wahbah ibn Muṣṭafā. Al-Fiqh al-Islāmī wa Adillatuhu al-Shāmil li al-Adillah al-Sharʿiyyah wa al-Ārāʾ al-Madhhabiyyah wa Aham al-Naẓariyyāt al-Fiqhiyyah wa Taḥqīq al-Aḥādīth al-Nabawiyyah wa Takhrījuhā. Edisi ke-2. Damsyik: Dār al-Fikr, 1985.
Ben-Agil, Syed Shahridzan, M. Hapiz Mahaiyadin. “Analysis Of The Construction Of Qawl Muktamad (Final Opinion) In Syafiʿi Madhhab: Analisis Pembentukan Pendapat Muktamad Dalam Mazhab Syafiʿi.” Al-Qanatir: International Journal of Islamic Studies 16, no.2 (2019): 1-16.
Ḥilmī, Saʿd Muḥammad Ṣalāḥ. “Al-Iftā’ bil-Marjūḥ wa Taṭbīqātih al-Muʿāṣirah.” Majallat al-Sharīʿah wa al-Qānūn bi al-Qāhirah, no. 39 (2022): 29-133.
Hisan Abdul halim, Azman Ab Rahman, Abdul Manan Ismail. “Amalan dan Kaedah Pengeluaran Fatwa oleh Jawatankuasa Fatwa negeri Kelantan: Analisis Awal.” Journal of Fatwa Management and Research (2018): 1-15. https://doi.org/10.33102/jfatwa.vol13no1.2.
Ibn Ḥanbal, Aḥmad. Musnad al-Imām Aḥmad ibn Ḥanbal. Disunting oleh Shuʿayb al-Arnaʾūṭ, ʿĀdil Murshid, et al. Diselia oleh ʿAbd Allāh ibn ʿAbd al-Muḥsin al-Turkī. Beirut: Muʾassasat al-Risālah, 2001.
Ibrahim, Mohd Yusri. “Mazhab Syafiʿi: Pengaruh dan Perkembangannya di Nusantara.” International Journal of Humanities, Philosophy and Language 2, no.8 (2019): 51-62. DOI: 10.35631/ijhpl.28004.
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia. Garis Panduan Pengeluaran Fatwa Di Malaysia. Putrajaya: JAKIM, 2017.
Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan. Metodologi Jawapan Hukum dan Fatwa Mufti Wilayah Persekutuan. Putrajaya: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, Jabatan Perdana Menteri Malaysia, t.t..
Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan. Pengurusan COVID-19 di Malaysia dari Perspektif Islam. Putrajaya: Terbitan Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, t.t..
Mahaiyadin, Mohd Hapiz, Sumayyah Abdul Aziz. “Taklid Mazhab Syafiʿi di Malaysia: satu tinjauan dalam konteks maslahah perpaduan ummah.” Journal of Contempory Islamic Studies 6, no. 1 (2020): 151-170.
Mishʿal-Khaḍr. “Ḍawābiṭ al-ʿAmal bi-Muqābil al-Rājih fī al-Muʿāmalāt wa Taṭbīqātihā al-Muʿāṣirah.” Ḥawliyyat Kulliyat al-Daʿwah al-Islāmiyyah bi al-Qāhirah 23, no. 40 (2024): 1396-1439.
Muhamad Asni, Muhammad Fathullah Al Haq, Jasni Sulong. “Penyelarasan Fatwa Antara Negeri-Negeri: Analisis Amalan dan Kaedah Penyeragamannya di Malaysia.” Journal of Fatwa Management and Research 9, no. 1 (2017): 86–109. https://doi.org/10.33102/jfatwa.vol9no1.41
Muḥammad Afīfī, ʿAbd al-Raḥmān. Abū al-Ḥasan Ibn Bakrūs al-Ḥanbaliy wa Ikhyārātuhu al-Fiqhiyyat. Kaherah: Ḥawliyyat Kulliyyat al-Daʿwat, 2022.
Qalyūbī, Aḥmad bin Salāmah, ʿUmayrah, Aḥmad al-Burlisī. Khāsyiatā Qalyūbiy wa ʿUmairat. Beirut: Dar al-fikr, 1995.
Wizārat al-Awqāf al-Kuwaitiyyat. Al-Mausūʿat al-Fiqhiyyat al-Kuwaitiyyat. Kuwait: Dar al-Salasil, 1427.












